چرا نوزاد باید از شیر مادر تغذیه کند؟

3

به گزارش خبرنگار طبیب من در بخش «خبرکده»؛ هفته جهانی شیر مادر برای نخستین بار در سال ۱۹۹۲ شروع شد و تاکنون در ۱۲۰ کشور توسط یونیسف و  اتحاد جهانی برای اقدام شیردهی، سازمان بهداشت جهانی و دیگر سازمان‌ها انجام می‌شود. هدف اصلی این رویداد ترویج فرهنگ شیردهی و شیردهی منحصر به فرد برای حداقل شش ماه اول از زندگی نوزاد است. این هفته در ایران برابر با ده تا ۱۶ مرداد ماه است که روز ده مرداد را روز تغذیه با شیر مادر نامیده‌اند. از اهمیت شیر مادر همین بس که در سراسر جهان به دنبال احیای فرهنگ شیردهی هستند و در همین راستا از سال ۷۴ در مجلس شورای اسلامی مرخصی شش ماهه برای مادران شیرده تصویب شد.

درمان سینوزیت در کلینیک آرامش

شیر مادر مزایای زیادی دارد که علاوه بر اینکه می‌تواند مواد غذایی مورد نیاز نوزاد را تامین کند، موجب انس کودک با مادر نیز می‌شود. در گذشته تنها راه تغذیه کودک شیر مادر بود ولی امروزه شیر خشک‌های متنوعی وجود دارند و روش‌های زیادی هست تا مادران این کار را انجام ندهند. بسیاری از مادران برای از دست ندادن زیبایی خود حاضر نیستند به فرزند خود شیر دهند.

جستجوهای ما برای یافتن آماری در ارتباط با اینکه چند درصد مادران در ایران به فرزندان خود شیر می‌دهند بی‌نتیجه ماند و حتی انجمن حمایت از شیر مادر نیز از این موضوع بی‌اطلاع بود.

شیر همه مادران کافی است

مژگان مظلوم مشاور شیردهی انجمن حمایت از شیر مادر گفت: تغذیه کودک با شیرمادر، علاوه بر تأمین رشد و تکامل مطلوب او، سبب تقویت ارتباط عاطفی مادر و کودک، رشد ذهنی و روانی مناسب، افزایش ضریب هوشی و قدرت یادگیری شده و بروز یا شدت بسیاری از بیماری‌های گوارشی، تنفسی، آلرژی، بعضی از سرطان‌های دوران کودکی، مرگ ناگهانی شیرخوار، بیماری‌های مزمن دوران بزرگسالی مانند دیابت، چاقی، پرفشاری خون و بیماری‌های قلبی-عروقی را نیز کاهش می‌دهد.

وی افزود: در مادرانی که فرزندشان را با شیر خود تغذیه می‌کنند، احتمال بروز مشکلاتی نظیر چاقی، ابتلا به سرطان پستان و تخمدان، بیماری‌های قلبی-‌عروقی، پوکی استخوان و افسردگی بعد از زایمان کمتر بوده و عود میگرن و بیماری‌ام اس در آنان کاهش می‌یابد.

مظلوم با بیان اینکه شیر همه مادران کافی است، گفت: باید درجه مناسب حرارت اتاق، احتراز از پوشاندن زیاد، قرار ندادن در نزدیکی وسایل گرمایشی، اطمینان از در آغوش گرفتن صحیح و درست گرفتن پستان و تغذیه‌های مکرر و براساس میل و نیاز نوزاد رعایت شود تا شیر به اندازه کافی برای نوزاد وجود داشته باشد.

وی عنوان کرد: مهم‌ترین علامت کافی بودن شیر مادر وزن‌گیری مناسب نوزاد است. علاوه بر وزن گرفتن نوزاد، باید به میزان دفع ادرار و مدفوع او هم توجه شود. توجه زیاد به گرم نگه داشتن نوزاد منجر‌ به بی‌حالی، خواب‌آلودگی، مکیدن‌های ضعیف و غیرمؤثر، عدم تخلیه پستان‌ها و از دست دادن وزن او می‌شود و متعاقباً دفعات دفع ادرار و مدفوع نیز به‌علت دریافت شیر ناکافی، کمتر از معمول خواهد بود. در این موارد ممکن است مادر این گونه تصور کند که شیرش کافی نیست.

استرس عامل ترشح نشدن شیر مادر

رکسانا خوشابی کار‌شناس ارشد روان‌شناسی بالینی نیز در رابطه با شیردهی و اثرات آن گفت: نزدیک شدن فیزیکی نوزاد به مادر باعث می‌شود صدای قلب مادر و حضور عاطفی مادر را حس کند. این حس، حس آشنایی را که نوزاد در زمان جنینی در رحم مادر داشته، دوباره برایش زنده می‌کند و باعث آرامش او می‌شود. این حس، همچنین، امنیت لازم برای رشد و بالیدن نوزاد را فراهم می‌کند. همچنین تحقیقات نشان می‌دهد که کودکانی که از شیر مادر استفاده می‌کنند دارای روحیه‌ای شاد و ملایم تری نسبت به کودکانی هستند که از شیر خشک استفاده کرده‌اند.

وی افزود: ترشح شیر حتی در شرایط بسیار دشوار نیز ادامه می‌یابد و فشار روانی به تنهایی باعث کاهش تولید شیر نمی‌شود، ولی ممکن است محیط نامناسبی را برای شیردهی ایجاد کند.

خوشابی عنوان کرد: شایع‌ترین مشکل در مادران تحت تنش، عدم خروج کافی شیر است. واکنش خروج شیر مهم‌ترین مسئله برای در دسترس قرار گرفتن شیر برای کودک است، اگر چه تخلیه کامل و صحیح پستان و در نتیجه ترشح کافی شیر بسیار مؤثر است. بعد از خروج شیر، کودک در هنگام مکیدن به شیر انتهایی (قسمت آخر شیر که چربی بیشتری دارد) دسترسی می‌یابد که این شیر سبب رفع گرسنگی و آرامش کودک و افزایش وزن او می‌شود.

این روان‌شناس عنوان کرد: به نظر می‌رسد استرس سبب تأخیر و نیز جلوگیری از آزاد شدن اکسی توسین (هورمونی که باعث خروج شیر از سینه‌ها می‌شود) در حین تغذیه از پستان می‌شود. همچنین چنانچه مادر آرامش و استراحت کافی نداشته باشد ممکن است منجر به بروز اشکالاتی در مادر و یا کودک شود.

اولویت با شیر مادر است نه شیر خشک

حسین ایمانی متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت:  شیر مادر بهترین گزینه برای تغذیه نوزاد است، ترکیبات آن با هر کودکی هماهنگ است و تمام مواد مغذی مورد نیاز نوزاد را تا سن ۴تا ۶ماهگی دارد، شیر مادر می‌تواند از بروز برخی بیماری‌ها از جمله اسهال، سرماخوردگی، آسم، اگزما و آلرژی در کودک جلوگیری کند. همچنین هنگام شیردادن، رابطه‌ای که میان مادر و کودک برقرار می‌شود، تماس بدنی، چشمی نوزاد و مادر و همچنین گوش دادن نوزاد به ضربان قلب و تنفس مادر می‌تواند آرامش عجیبی به وجود آورد.

وی عنوان کرد: بنابراین همیشه کافی نبودن شیرمادر نمی‌تواند دلیلی برای تغذیه نوزاد با شیرخشک باشد و نباید به همین راحتی فواید شیرمادر را نادیده گرفت و کودک را از مزایای آن محروم کرد. با این وجود در برخی موارد به مانند زمانی که تولید شیر در مادر ناکافی باشد، زمانی که مادر مبتلا به بیماری‌هایی مانند ایدز، گالاکتوزومی و سل باشد، زمانی که نوزاد  به هر نحوی از خورانش شیر مادر اجتناب کند، در زمان ابتلا نوزاد به برخی بیماری‌های متابولیک مانند فنیل کتونوری و یا در طی دوره تغذیه تکمیلی نوزاده با شیر مادر نیاز به استفاده از شیرخشک می‌باشد.

ایمانی گفت: توصیه انجمن طب کودکان آمریکا این است که تمام کودکان سالمی که کل تغذیه آن‌ها از شیر مادر تأمین نمی‌شود، باید تا یک سالگی شیرخشک دارای آهن اضافی مصرف کنند. خطر ابتلا به آنمی فقر آهن در شیرخوارانی که از شیرخشک با آهن کم تغذیه می‌شوند بیشتر است. مطالعات نشان داده‌اند که دریافت آهن کافی در سال اول زندگی تأثیر مهمی بر عملکرد آموزشی در سنین مدرسه خواهد داشت.

زهرا نیک طبع متخصص طب سنتی نیز گفت: حکما و اطبای طب سنتی ایرانی توصیه می‌کنند که بعد از شیر دهی کودک را بخوابانند. زیرا که خواب، به هضم شیر خورده شده کمک می‌کند. بعد از خواب و سبک شدن معده اگر مجدد شیرخوار شیر خواست شیر خورانیده شود. رعایت این مطلب به ویزه وقتی به کودک بیش از اندازه شیرخورانیده شده باعث رفع عوارض  پرخوری می‌شود. در مورد حالت بدن کودک حین خواب توصیه شده در سال اول شیردهی و ترجیحا تا پایان دوران شیر دهی کودک را موقع خوابیدن گاهی به پهلوی راست و‌گاه به پهلوی چپ بخوابانند.

وی عنوان کرد: بررسی رنگ شیر نیز یکی از راه‌های تشخیص شیر صالح می‌باشد. شیر سفید رنگ، نشانه نیکویی شیر است و تغییر رنگ شیر به هر  صورتی، نشانه تغییر مزاج و کیفیت شیر از حالت طبیعی است که ناشی از ضعف و اختلال بدن در پروسه تولید شیر می‌باشد.

نیک طبع گفت: بهترین غذا برای مادران شیرده گندم، برنج، ذرت، گوشت بره و بزغاله، ماهی تازه، ماش و هر غذایی که از آن خون صالح و سالم تولید شود، است. از سبزیجات مفید می‌توان به کاهو و اسفناج و از میوه‌های خشک به بادام و فندق اشاره کرد. بد‌ترین گوشت برای فرد شیرده گوشت گاو  و حیوان پیر و ماهی نمک سود بوده و از سبزیجاتی مثل خردل و تا حدی نعنا نهی شده است.

همانطور که همه متخصصان گفتند بهترین خوراک برای نوزاد شیر مادر است و استفاده نکردن از شیر مادر برای کودک محروم کردن او از یک حق کاملا طبیعی است. حقی که هر یک از مخلوقات از آن بهره‌مند هستند و نمی‌توان به این سادگی از آن گذشت. امروزه کمتر کسی است که از مزایای شیر مادر آگاه نباشد و قطعا دلایل دیگری وجود دارد که برخی مادران حاضر نیستند به کودک خود شیر دهند.

گزارش از نگار رفیعی

انتهای پیام/

درمان سینوزیت در کلینیک آرامش

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.