طبیب من

کد خبر: 8641
گروه : خبرکده
تاریخ انتشار: ۱ام مرداد ۱۳۹۶ , ۱۱:۰۰
«طبیب من» گزارش می‌دهد؛
ظرفیت توسعه صنعت داروسازی گیاهی در کشور با دنیا قابل رقابت بوده، اما وجود برخی موانع، روند شناساندن این ظرفیت، افزایش کشت و فرآوری گیاهان دارویی و گسترش داروسازی گیاهی را کند کرده است.

به گزارش خبرنگار طبیب من در بخش «خبرکده»؛ همه ما مادربزرگ‌هایی داشته یا داریم که برای هر دردی از جمله معده درد، سردرد، حالت تهوع و سوء هاضمه دمنوش‌ها و گیاهانی را پیشنهاد می‌کنند که اتفاقا نتیجه بسیار مناسبی نیز دارد و دردها بهبود می‌یابد.

گیاهان دارویی در ایران قدمتی دیرینه دارند و در گذشته برای انواع بیماری‌ها از آنها استفاده می‌شده است. ضمادهای بسیاری نیز از این گیاهان وجود دارد. هنوز هم در عطاری‌ها بسیاری از این گیاهان به فروش می‌رسند و توسط مردم استفاده می‌شوند.

این میزان استفاده در عطاری‌ها بسیار کمتر از پتانسیلی است که در ایران وجود دارد. کشور ما از مناطق چهارفصلی است که بسیاری از گیاهان در آن می‌رویند و می‌توان از آنها در تولید داروهای گیاهی استفاده کرد. به زبانی دیگر از توصیه مادربزرگ‌ها در دنیای مدرن استفاده کنیم. در سال‌های گذشته این اتفاق افتاده و این صنعت رشد خوبی داشته، هرچند به جایگاهی که باید نرسیده است.

تنها ۳درصد مردم از داروهای گیاهی استفاده می‌کنند

طبق آمار وزارت بهداشت، حدود ۳ درصد مردم ایران از داروهای گیاهی و ۹۷درصد از داروهای شیمیایی استفاده می‌کنند. طبق آمار حدود ۱۵۰ نوع داروی گیاهی و ۴۲۰۰ نوع داروی شیمیایی در بازار ایران موجود است. آمار مصرف گیاهان دارویی در دنیا نشان می دهد که ۸۰درصد از ۶میلیارد نفر جمعیت دنیا از داروهای گیاهی استفاده می کنند.

ایران از لحاظ گونه های گیاهی یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان به شمار می رود زیرا بیش از ۸هزار گونه گیاهی در کشور شناسایی شده و کارشناسان معتقدند ۲۳۰۰ گونه آنها خواص دارویی دارد، اما در این بین فقط ۱۰۰گونه گیاهی فرآوری و مابقی به صورت فله و با بسته بندی نامناسب به خارج صادر می شود. کشت و برداشت سنتی یکی دیگر از چالش هایی است که این بخش را تهدید می کند و موجب می شود تا مواد اولیه و اصلی مرغوبیت کافی نداشته باشد.

افزایش قابل توجه سرمایه گذاری در حوزه گیاهان دارویی

چندی پیش سید حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت درباره گیاهان دارویی گفت: غنی تولید گیاهان داروئی در ایران از سابقه بالایی برخوردار است و با توجه به اقلیم و شرایط آب و هوایی مناسب در کنار دانش فنی تولید گیاهان دارویی افزایش یافته، که با توجه به پیشرفت، نیازمند توجه است.

وزیر بهداشت گفت: با برنامه ریزی های انجام شده و در دست اقدام، در دولت دوازدهم فرصت برای اشتغال، سرمایه گذاری و توسعه کشت گیاهان داروئی و تولید فرآورده های آنها افزایش قابل توجهی می یابد.

وی گفت: سهم گیاهان داروئی در بازار داخلی در سال گذشته بیش از ۶ هزار میلیارد ریال بوده است که پیش بینی می شود امسال و سالهای آتی افزایش بیشتری پیدا کند.

خلا‌ءهای کشور در حوزه صنعت داروسازی گیاهان دارویی

مسعود رضوانی، مدرس دانشگاه، عضو هیئت علمی موسسه جامع تحقیقات طب سنتی و گیاهان دارویی ایران در این زمینه گفت: در بحث پیشرفت در زمینه ی گیاهان دارویی اگر پتانسیل و زمینه های اکولوژیکی کشور را نادیده بگیریم و کشورمان را یک کشور با آب و هوای یکنواخت و فاقد تنوع ژنتیکی گیاهی و تنوع اکولوژیکی در نظر بگیریم، می توانیم بگوییم پیشرفت قابل قبولی داشته ایم. اما با توجه به گنجینه تنوع ژنتیکی گیاهی و تنوع شرایط اقلیمی، اکولوژیکی که در کشورمان داریم، سرعت پیشرفت کشور در زمینه گیاهان دارویی و صنعت داروسازی و فرآوری این گیاهان بسیار کند است.

وی افزود: زمانی می‌توانیم به پیشرفت چشمگیر در زمینه صادرات گیاهان دارویی برسیم که به چند مقوله همزمان با هم توجه کنیم. اول شناسایی گیاهان اندمیک کشور (خاص کشور) و همچنین شناسایی گیاهان دارویی که از لحاظ کیفیت و کمیت، دارای عملکرد قابل قبول است. دوم شناسایی مواد موثره اصلی این گیاهان و کاربرد درمانی این مواد موثره در صنایع مختلف از قبیل: داروسازی، صنایع غذایی و حتی صنایع عطرسازی و رنگسازی. سوم صنعت فرآوری،بسته بندی و حمل و نقل گیاهان دارویی. باید بپذیریم که فقط در صورتی می توانیم در صنعت صادرات گیاهان دارویی حرفی برای گفتن داشته باشیم که از صنعت فرآوری، بسته بندی و حمل و نقل روز دنیا بهره‌مند باشیم.

مافیای بزرگ، صنعت این نوع داروها را در اختیار خود گرفته‌اند

وی با بیان اینکه صنعت گیاهان دارویی یک صنعت چند وجهی است و در هر کدام از ابعاد مختلف آن می توان اشتغال‌زایی و کسب درآمد کرد، گفت: یک مثال واضح در این مورد، میزان اشتغال‌زایی و کسب درآمد ارزی کشور اسپانیا از محصول زعفران است. به زعم نظرات مستند بسیاری از متخصصان، درآمد ارزی این کشور در زمینه صادرات گیاه زعفران، بیش از اینکه ناشی از تولید این گیاه باشد، برگرفته از صنعت بسته بندی و ترانسفرینگ گیاه زعفران است. می توانیم نتیجه بگیریم که ورود ارز در مقوله گیاهان دارویی به کشور فقط محدود به تولید آن نیست و در ابعاد دیگر نیز، زمینه برای اشتغال‌زایی و کسب درآمد در سطح ملی و بین المللی فراهم است.

این کارشناس گیاهان دارویی گفت: متاسفانه میل تولید گیاهان دارویی جدید، در سطح تجاری بسیار کم است و دلیل آن، نبود بازار هدف مشخص برای تولید کننده و همچنین کمبود کارشناسان و متخصصانی که بتواند در تمام مراحل کاشت، داشت و برداشت تولید کننده را حمایت کنند، است. از این رو تولیدکننده سعی می کند، گیاهانی را تولید کند که کمترین ریسک ضرر را به همراه داشته باشد.

رضوانی عنوان کرد: آنچه که امروزه مشخص است، وجود یک مافیای بزرگ در صنعت گیاهان دارویی و داروسازی گیاهی است و این مافیا در حقیقت همان شرکت‌های داروسازی گیاهی هستند که صنعت کشت، کار فرآوری و صادرات را به صورت کامل در اختیار خود گرفته اند و همین مسئله باعث نبود رقابت در این بازار و همچنین زایش خرده بازارهای کوچک در سطح ملی شده است.

زعفران و گل‌محمدی؛ عمده‌ترین گیاهان دارویی صادراتی

وی با بیان اینکه کشورمان یکی از معدود مناطق در دنیا است که تنوع آب و هوایی بسیار بالایی دارد گفت: وجود ارقام مختلف گیاهی ، بانک‌های ژنی غنی و همچنین تعریف چهار فصل به معنای حقیقی که لازمه رشد هر گیاهی است، توانسته است بستر مناسبی برای رشد و پرورش گونه‌های مختلف گیاهان دارویی ایجاد کند.

علی جلالی، یکی از صادر کنندگان گیاهان دارویی گفت: تا سال ۱۳۸۲ ایران پنجمین صادرکننده گیاهان دارویی بود که به دلیل وجود برخی مشکلات به رتبه ۳۲ تنزل پیدا کرده و اکنون زعفران و گل محمدی عمده‌ترین گیاهان دارویی صادراتی هستند.

وی با بیان این‌که ایران بیشترین میزان صادرات زعفران و گل محمدی را در قیاس با سایر گیاهان دارد، اظهار کرد: تولید زعفران در ایران ۲۱۰ تن است که ۷۰ درصد آن صادر می‌شود و در زمینه گل محمدی نیز حدود ۴۰۰ تن صادرات انجام می‌شود.

سند ملی گیاهان دارویی در صف انتظار تصویب

علی ابراهیمی، عضو ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی اظهار داشت: تولید و تجاری سازی بیش از ۶۰۰ محصول دانش بنیان در حیطه داروها و فرآورده های طبیعی انسانی و دامی و راه اندازی ۲۰ سلامتکده طب سنتی در کشور تا پایان سال ۹۴، بیانگر تاکیدات مسئولان و فناوران به حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی است.

سطح زیر کشت این گیاهان در کشور حدود ۸۰ هزار هکتار است که در برنامه جامعی که برای این منظور تهیه شده است قرار است این عدد به ۲۰۰هزار هکتار برسد. این اعداد و ارقام نشان از توانمندی و ظرفیت بالای کشور دارد که تاکنون مغفول مانده ولی با اقدامات مناسبی که ظرف چند سال اخیر صورت گرفته این مقدار در حال افزایش است.

از سوی دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی و ستاد نقشه راهبردی جامع کشور، گیاهان دارویی را به عنوان بند الف نقشه جامع علمی کشور در اولویت قرارداده است تا سند ملی گیاهان دارویی را در طب سنتی به تصویب برسانند. این سند یک سند پیشرو بوده و می تواند زمینه تحول بالایی را در صنعت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی ایجاد کند و اهتمام به مدیریت دانش در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی در ماده ۴ ص ۱۲ سند یکی از سیاست های کلان به شمار می رود.

علاوه بر تمام مواردی که ذکر شد نیاز است در کشور فرهنگسازی در این زمینه نیز وجود داشته باشد. فرهنگسازی برای جایگزین کردن گیاهان مناسب به جای استفاده از داروهای شیمیایی. البته نباید از نظر دور داشت که سودجویان در حوزه گیاهان دارویی نیز وارد شده و هر گیاهی را به عنوان اینکه گیاه هیچ عارضه ای ندارد به مردم می‌فروشند و مشکلات زیادی ایجاد می‌کنند. اطلاعات مردم نیز باید افزایش یابد و پیش از استفاده از هر گیاهی با پزشک خود مشورت کنند.

گزارش از نگار رفیعی

انتهای پیام/